Kerncijfers

• 581.987 personen hebben een erkenning van hun handicap door DG HAN
• Onze evaluatoren deden 155.334 evaluaties van de handicap in 2025
• 264.250 personen ontvangen elke maand een tegemoetkoming, een stijging van 4% tov 2024. 27.608 mensen krijgen enkel een  inkomensvervangende tegemoetkoming, 106.868 mensen krijgen enkel een integratietegemoetkoming, 129.774 mensen combineren beide tegemoetkomingen.
• 93 miljard euro uitbetaald (lopende prijzen*)
• Gemiddeld maandelijks bedrag: 938 euro (lopende prijzen*)
• 507.301 parkeerkaarten voor personen met een handicap in omloop, waarvan 71.440 uitgereikt in 2025.

* Lopende prijzen zijn de feitelijke prijzen in een specifiek jaar, zonder correctie voor inflatie

Behandelde dossiers over tegemoetkomingen

• Trend in het afgesloten IVT-IT per type over de afgelopen 4 jaar (interne bron, op initiatief van de DG HAN)
• Trend in het aantal afgesloten IVT-IT per type over de afgelopen 4 jaar (externe bron, op initiatief van de persoon met een handicap).

Een nieuwe legislatuur, een gedeelde koers naar inclusie

In 2025 werkte de DG Personen met een Handicap (DG HAN) mee aan beleid dat beter aansluit bij het leven van personen met een handicap. Dit gebeurt onder de bevoegdheid van minister Rob Beenders, die verantwoordelijk is voor Personen met een Handicap in de federale regering.

Zo worden beleidskeuzes niet alleen achteraf omgezet in concrete verbeteringen voor burgers, ze zijn ook gebaseerd op wat burgers ervaren. De Directie Management- en beleidsondersteuning binnen de DG HAN verzamelt hiervoor ervaringen van personen met een handicap, signalen van eerstelijnsmedewerkers en feedback van organisaties.

Omdat veel thema’s – zoals werk, ondersteuning en toegankelijkheid – verschillende overheden raken, vond in 2025 ook een Interministeriële Conferentie Handicap plaats. Daarbij overlegden de federale overheid, de gewesten en de gemeenschappen samen. Zo wordt gewerkt aan de opvolging van de aanbevelingen van de Verenigde Naties over inclusie. De organisatie van dit overleg werd ondersteund door de DG Beleidscoördinatie en Internationale Relaties van de FOD Sociale Zekerheid.

Een belangrijke prioriteit van de federale regering is toegang tot werk. Voor personen met een handicap die kunnen en willen werken, wordt gezocht naar oplossingen zodat werken mogelijk is zonder verlies van financiële zekerheid. Werk verhoogt de zelfstandigheid en versterkt de deelname aan de samenleving.

Daarnaast startte de hervorming van de verouderde wet van 1987 over de tegemoetkomingen aan personen met een handicap. De hervorming moet zorgen voor duidelijkere regels, eenvoudigere procedures en een betere aansluiting bij de realiteit van vandaag.

Samen tonen deze acties de duidelijke keuze om inclusie centraal te plaatsen, door samenwerking te versterken en het beleid voor personen met een handicap verder te moderniseren, ook in een moeilijke budgettaire context.

Ervaring van chronisch zieke jongeren als inspiratie voor inclusieve beleidskeuzes

Om de realiteit van chronisch zieke jongeren beter te begrijpen, voerden de Hogeschool PXL en Esperity, in opdracht van de FOD Sociale Zekerheid en in samenwerking met het RIZIV, een studie uit.

De uiteindelijke ambitie: hun toegang tot sociale rechten verbeteren en hun participatie aan het maatschappelijk leven versterken.

De getuigenissen van jongeren op de studiedag op 4 juni 2025 maakten het mogelijk concrete actiepistes te identificeren om het niet-gebruik van sociale rechten tegen te gaan. Op basis van de conclusies van de studie werden verschillende aanbevelingen geformuleerd. Deze benadrukken de gedeelde verantwoordelijkheid van alle instellingen en overheden om de inclusie van deze jongeren en een optimale toegang tot hun rechten te waarborgen.

Een gecoördineerde aanpak — gebaseerd op gecentraliseerde informatie, proactieve begeleiding en een aangepast regelgevend kader — is essentieel om hun autonomie en volwaardige participatie te bevorderen. De resultaten van deze studie zullen worden meegenomen in de hervorming van de wet op de tegemoetkomingen.

Wat is een tegemoetkoming?

Een tegemoetkoming is een geldbedrag dat iemand maandelijks ontvangt als ondersteuning. De DG HAN kent twee tegemoetkomingen toe. De inkomensvervangende tegemoetkoming (IVT) is er voor mensen die door een handicap niet of weinig kunnen gaan werken. Zij hebben een ‘verminderd verdienvermogen’. Dat wil zeggen dat ze minder dan 1/3 kunnen verdienen van wat een persoon zonder handicap kan verdienen op de algemene arbeidsmarkt.

De integratietegemoetkoming (IT) is er om gedeeltelijk de kosten te compenseren die iemand heeft om deel te nemen aan de maatschappij.

Meer informatie vind je op onze website.

Proactief overleg met POD Maatschappelijke Integratie om ongegronde aanvragen te beperken van wie werkloosheidsuitkering verliest

De hervorming van de werkloosheidsregels door de federale regering zorgt voor een verschuiving van een deel van de mensen die niet meer in aanmerking komen naar andere sociale bijstandsstelsels, en bijgevolg ook tot een toename van het aantal aanvragen bij de DG HAN. Om te vermijden dat burgers onterecht naar ons worden doorverwezen, hebben we een interne taskforce opgericht om de situatie op te volgen en concrete acties voor te stellen. We overleggen proactief met de POD Maatschappelijke Integratie om de gevolgen van deze hervorming in goede banen te leiden en onnodige aanvragen te beperken.

Uit onze cijfers blijkt dat veel aanvragen worden geweigerd omdat er geen medische grond is voor een tegemoetkoming: 62% van de aanvragen via de ziekenfondsen en 68% via de OCMW’s leidt tot een weigering. Het behandelen van deze dossiers verlengt de wachttijd voor iedereen. Door partners beter te informeren over de voorwaarden, voorkomen we onnodige aanvragen en valse hoop bij de burger.

Als deze samenwerking zijn vruchten afwerpt, kunnen we onze middelen inzetten waar ze het meest nodig zijn: bij personen die effectief een handicap hebben en recht hebben op onze ondersteuning. We werken aan duidelijke richtlijnen voor onze partners, zo krijgen burgers sneller de juiste informatie en houden we de behandelingstermijnen voor de gegronde aanvragen onder controle.

Digitale gegevensuitwisseling voor een efficiënte dienstverlening

Sinds eind 2025 wisselt de DG HAN automatisch gegevens uit met partners voor de kinderbijslag en werkloosheid. Begin 2026 werd dit verder uitgebreid naar onder meer het leefloon en de ziekte-uitkeringen. We passen het principe van de eenmalige gegevensopvraging consequent toe, zodat personen met een handicap niet telkens opnieuw dezelfde informatie aan verschillende diensten moeten doorgeven.

Onze medewerkers worden begeleid om deze gegevensstromen optimaal te gebruiken. Dat werpt zijn vruchten af: vroeger stuurden we brieven met een vraag om deze inlichtingen, nu kunnen we de postkosten reduceren met ongeveer 50%. Bovendien gaat de administratieve controle een stuk sneller, waardoor we dossiers vlotter en vooral sneller kunnen verwerken.

Verandert iemands situatie terwijl wij het dossier onderzoeken? Dankzij onze nieuwe tools zien we eventuele wijzigingen in het vervangingsinkomen nu automatisch verschijnen. We kunnen dit meteen verwerken in de berekening zonder dat iemand zelf actie hoeft te ondernemen. Dit bespaart mensen tijd en administratieve rompslomp, en zorgt ervoor dat het dossier altijd op basis van de meest actuele gegevens wordt behandeld.

Wat is een parkeerkaart?

Een parkeerkaart voor personen met een handicap geeft deze persoon in België, als chauffeur en als passagier, het recht om te parkeren op voorbehouden plaatsen. Meer informatie vind je op onze website.

Handi2Park: gerichte controles en structurele samenwerking tegen misbruik

Het afgelopen jaar heeft de DG Personen met een handicap haar inzet tegen het misbruik van parkeerkaarten verder versterkt. Centraal daarin staat de structurele samenwerking met politiezones en het gebruik van de webapplicatie Handi2Park.

Handi2Park laat politiediensten en bevoegde controleurs toe om ter plaatse de geldigheid van een parkeerkaart te verifiëren, op basis van het unieke kaartnummer, zonder toegang tot persoonsgegevens.  

Dankzij deze digitale ondersteuning verlopen controles efficiënter en gerichter. Dit verhoogt niet alleen de pakkans bij fraude, maar draagt er vooral toe bij dat voorbehouden parkeerplaatsen effectief beschikbaar blijven voor personen met een handicap.

Om het belang van controle en samenwerking te onderstrepen, voerde de politiezone Leuven een gerichte controleactie uit, in samenwerking met de DG HAN. Tijdens deze actie werden meerdere inbreuken vastgesteld en geverbaliseerd. De actie bevestigde het belang van nauwe samenwerking tussen de DG HAN en de politiediensten, met wederzijdse kennisuitwisseling over regelgeving, fraudepatronen en controlemethodes.

De versterkte samenwerking en het brede gebruik van Handi2Park vormen vandaag een essentiële pijler in de strijd tegen parkeerkaartmisbruik. Door de voortdurende inzet van de DG HAN en politiezones, werd de app in 2025 maar liefst 458.251 keer gebruikt. Dat is meer dan een verdubbeling ten opzichte van de 216.465 controles in 2024. Opvallend is ook dat verschillende politiezones vaker telefonisch contact opnemen met de DG HAN tijdens controles ter plaatse, om te informeren waarom een kaart ongeldig is. Zo kan de politie dit ook beter aan de burger uitleggen. Ook in de toekomst blijft de DG HAN inzetten op verdere sensibilisering, ondersteuning van politiezones en optimalisatie van digitale controlemiddelen.

handyPark: digitale parkeerrechten in samenwerking met DG HAN

In 2025 werd de applicatie handyPark uitgerold als uniforme digitale oplossing voor parkeerrechten voor personen met een handicap. De app maakt het mogelijk om het gebruik van een parkeerkaart voor personen met een handicap digitaal te registreren via het kenteken van een auto. Op deze manier kunnen scanwagens nagaan of de auto (gratis) mag parkeren in een betalende parkeerzone, ook al kunnen deze wagens de parkeerkaart niet scannen.

De DG HAN is niet de eigenaar van de applicatie en niet verantwoordelijk voor het beheer ervan. handyPark is een initiatief van externe partners en wordt autonoom beheerd.

De DG Personen met een handicap (DG HAN) leverde een inhoudelijke en technische bijdrage aan de ontwikkeling van handyPark. Meer bepaald werd expertise gedeeld over de regelgeving rond parkeerkaarten, de geldigheidsvoorwaarden en de verificatie van kaartnummers. Daarnaast droeg ze ook bij aan de communicatie naar burgers en professionele partners.

handyPark biedt lokale besturen een efficiënte manier om parkeerrechten te beheren en controles te vereenvoudigen. De toepassing sluit aan bij de bredere digitalisering van controles en vermindert het risico op misbruik of foutief gebruik van parkeerkaarten.

Steeds meer gemeenten sluiten zich aan bij het systeem en kiezen zo voor een uniforme en digitale aanpak van parkeerrechten. Daarmee dragen zij bij aan een correcte handhaving én aan een gebruiksvriendelijker systeem voor personen met een handicap.

Gemeenten die hun parkeerbeleid willen moderniseren en misbruik verder willen tegengaan, worden uitgenodigd om zich bij handyPark aan te sluiten en zo mee te bouwen aan een transparant en efficiënt parkeerbeleid.

Wat is een evaluatie van de handicap?

Bij de DGHAN laten jaarlijks zo’n 155.000 mensen hun handicap evalueren, wat de toegang tot steun zoals een tegemoetkoming of parkeerkaart mogelijk maakt. Dit gebeurt meestal via een afspraak met onze evaluatoren.

De evaluatie is geen medische diagnose. Onze evaluatoren bekijken medische verslagen van behandelende artsen, maar willen vooral weten hoe de handicap het dagelijks leven beïnvloedt: kan iemand zelfstandig koken, zich wassen, zich verplaatsen of werken? Dit maatwerk kost meer tijd, maar zorgt ervoor dat iedereen de juiste ondersteuning krijgt.

Sinds 2022 heeft de DGHAN een multidisciplinaire aanpak: artsen, ergo- en kinesitherapeuten, maatschappelijk werkers en psychologen beoordelen de impact van een handicap. In elk van de 10 centra voor de erkenning van de handicap bespreken ze in team de evaluaties op een manier die alle aspecten van een handicap omvat: medisch, sociaal, emotioneel en functioneel. Zo garanderen we overal in België een eerlijke en grondige evaluatie, ongeacht waar iemand zijn aanvraag indient.

Onze multidisciplinaire teams investeren in kwaliteitsvolle dossierbehandeling

Voor de evaluatie van de handicap werken onze 10 regionale centra voor de erkenning van de handicap met multidisciplinaire teams die inspelen op de specifieke situatie van elke persoon. Naast onze statutaire en zelfstandige artsen zijn er in de teams ook andere gespecialiseerde evaluatoren zoals een kinesitherapeut of ergotherapeut, een verpleegkundige, psycholoog en maatschappelijk assistent.

Dankzij een betere organisatie, opleiding en gespecialiseerde teams is de kwaliteit en consistentie van onze beslissingen verbeterd. Alle regionale centra werken volgens dezelfde kwaliteitscriteria, met als doel correcte en billijke beslissingen voor iedereen.

2025 was het eerste jaar waarin een betrouwbare balans van de nieuwe organisatie kon worden opgemaakt:

• Het dossier van de persoon met een handicap is volledig en correct gemotiveerd;
• Wanneer een gesprek of een klinisch onderzoek wordt uitgevoerd, wordt daarvan een nauwkeurig, relevant en gestructureerd verslag in het dossier opgenomen;
• De evaluator van de handicap geeft een goed onderbouwde motivering van de geldigheidsduur van zijn beslissing, van het al dan niet toekennen van de inkomensvervangende tegemoetkoming (vermindering van het verdienvermogen) en van de graad van handicap (aantal punten toegekend in het kader van de integratietegemoetkoming).

Keuzes maken om kwaliteit en snelheid te verzoenen

Meer dan 90% van de prioritaire dossiers  (bijv. bij een snel degeneratieve ziekte) wordt binnen de zes maanden behandeld. Wanneer aan de medische criteria is voldaan en het dossier volledig is, wordt zo’n dossier vaak zelfs binnen twee à drie werkdagen behandeld, zonder dat de persoon fysiek moet langskomen. Als er toch een evaluatie in het centrum nodig is, ligt de mediane behandeltermijn op 72 dagen.

Tegelijk blijft de uitdaging groot: het hoge aantal aanvragen vraagt blijvende inspanningen om dit kwaliteitsniveau te behouden en tegelijk voldoende dossiers te kunnen behandelen.

Verhuis centrum Luik: optimale toegankelijkheid realiseren vergt bijkomende middelen

Op 30 september bezocht minister Vanessa Matz ons nieuwe centrum voor de erkenning van de handicap in Luik. Op uitnodiging van de Regie der Gebouwen kreeg ze er toelichting bij hun inspanningen om overheidsgebouwen toegankelijker en inclusiever te maken. Het centrum is recent verhuisd naar de Financietoren, waar de medewerkers nu over modernere en ruimere werkplekken beschikken.

Tijdens de rondleiding sprak de minister met medewerkers over de organisatie van de handicap­evaluaties, de multidisciplinaire werking en de concrete uitdagingen op het terrein.

We maakten van het bezoek gebruik om de structurele facility‑uitdagingen in onze centra te benadrukken. Hoewel de verhuis in Luik een vooruitgang betekent, blijft de situatie elders status quo en zijn bijkomende investeringen dringend nodig. Door besparingen bij de Regie der Gebouwen konden noodzakelijke aanpassingen niet worden gerealiseerd en slaagden we er niet in om, zoals in Charleroi, opnieuw een label “toegankelijk centrum” te behalen. In Luik kon het centrum bijvoorbeeld niet op het gelijkvloers worden ingericht, waardoor minder mobiele bezoekers extra begeleiding van onze medewerkers nodig hebben.

Dit werkbezoek bevestigde het gezamenlijke engagement van de DG HAN, de Regie der Gebouwen en minister Matz om toegankelijkheid te versterken — een belangrijke stap richting een inclusieve en klantgerichte dienstverlening.

Slimme sms‑communicatie verlaagt het niet verschijnen op afspraken bij onze evaluatoren

In februari 2025 rolde de DG Personen met een handicap een nieuw sms‑systeem uit dat burgers automatisch via sms herinnert aan hun afspraak voor een evaluatie van de handicap. Het project, ontwikkeld door onze eigen ICT‑dienst, groeide in korte tijd uit tot een echte meerwaarde voor zowel burgers als medewerkers. Het toont hoe digitale communicatie met beperkte kosten een groot effect kan hebben op de kwaliteit en efficiëntie van onze dienstverlening.

Burgers ontvangen nog steeds een officiële uitnodiging per post of via eBox, maar daarbovenop krijgen ze nu een herinnerings‑sms twee werkdagen voor hun afspraak. Een aanpak die werkt: ten opzichte van 2024 daalde het aantal no‑shows (niet verschijnen) met maar liefst 25%. Dankzij deze tijdige herinnering vergeten minder burgers hun afspraak, en wie toch verhinderd is, verwittigt vaker. Zo kunnen teams sneller nieuwe afspraken inplannen en blijft de dagelijkse planning stabieler en efficiënter.

Bij onverwachte omstandigheden — denk aan extreme weersomstandigheden of een onverwachte afwezigheid van een arts — kunnen centra nu met één enkele annulatie‑sms alle betrokken burgers meteen bereiken. Waar vroeger tientallen telefoons nodig waren, volstaat nu één actie. Tijdens de hittegolf in Hasselt bewees deze functie al onmiddellijk haar waarde, en ook andere centra zetten dit regelmatig in.

Wat is de European Disability Card?

De European Disability Card (EDC) is een Europees initiatief dat tot doel heeft de inclusie van mensen met een handicap in de samenleving te verbeteren door hun deelname aan sportieve, culturele en vrijetijdsactiviteiten te vergemakkelijken. In België is de FOD Sociale Zekerheid een van de zes organisaties die de European Disability Card uitreiken.

Dankzij meer dan 670 partners, biedt deze kaart heel wat voordelen zoals aangepaste rondleidingen, bijzondere evenementen of kortingen. Je kan ermee terecht in musea, sportclubs, zwembaden, pretparken, …

Ontdek nieuwe ervaringen op www.eudisabilitycard.be

Meer dan 60 nieuwe partners aangesloten bij de European Disability Card in 2025!

Dankzij de EDC-kaart (European Disability Card) kan iedereen die erkend is als persoon met een handicap genieten van tal van voordelen bij de deelnemende partners. Het gaat dan bijvoorbeeld om gratis toegang voor een begeleider, korting of aangepaste voorzieningen.

In 2025 zijn meer dan 60 organisaties partner geworden, wat het totaal op meer dan 670 partners brengt die hun engagement voor inclusie en toegankelijkheid bevestigen.

Ontdek alle partners en de voordelen die zij aanbieden op deze pagina: Voordelen met de kaart | European Disability Card

Wil je meer weten over de kaart of je favoriete vrijetijdsaanbieder aanmoedigen om partner te worden? Alle informatie vind je op www.eudisabilitycard.be.

Kerncijfers

Contactformulieren

• We hebben 255 590 contactformulieren beantwoord.
• Meer dan 73% werd beantwoord in 2 werkdagen, meer dan 93% in 5 werkdagen.

Telefonische bereikbaarheid

• Over het hele jaar 2025 bedroeg het bereikbaarheidspercentage 67%, tov de 64% in 2024. Het bereikbaarheidspercentage wordt berekend over alle oproepen die we binnenkrijgen tijdens de openingsuren van het 0800-nummer.
• We kregen 524 872 oproepen binnen de openingsuren van het 0800-nummer.
• > 355 809 oproepen om een medewerker te spreken. Daarvan hebben we 229 731 oproepen beantwoord (64%) van 170 000 personen
• > 94 849 oproepen zonder een medewerker te willen spreken (betaaldatum of aanvraag attest)
• Een oproep duurt gemiddeld 5 minuten
• Tevredenheid gebruikers:
  • 34 000 enquêtes ingevuld na oproepen.
  • 72% van de respondenten “zeer tevreden”, nog eens 12% was “tevreden”.
  • 1117 ingevulde enquêtes naar aanleiding van een reactie op een contactformulier.
  • 75% van de respondenten vond dat ze een duidelijk en volledig antwoord op hun verzoek hadden gekregen.

Actieve aanwezigheid van de DG HAN op beurzen en salons

 Bij de DG HAN werken 51 maatschappelijk assistenten die personen met een handicap en hun vertegenwoordigers rechtstreeks ondersteunen. Dat doen ze op meer dan 150 maandelijkse zitdagen, op beurzen en evenementen en via opleidingen aan partners als gemeentes en ziekenfondsen. 

Onze deelname aan beurzen biedt onze maatschappelijk assistenten de kans om beter inzicht te krijgen in de verwachtingen van de mensen tot wie we ons richten, met als doel onze dienstverlening te optimaliseren.

In 2025 was DG HAN aanwezig op verschillende evenementen, waaronder de REVA‑beurs, Action Portraits Pluriels en de Werelddovendag. Deze ontmoetingen boden de gelegenheid om burgers en partners te informeren over rechten en dienstverlening, en om in dialoog te gaan over inclusie en toegankelijkheid.

Beperkt aantal klachten

Het aantal en de aard van de klachten die we ontvangen, geeft ons een indicatie over de tevredenheid van burgers en dus over de kwaliteit van de dienstverlening van de DG HAN. Daarom volgt de DG HAN de klachten van dichtbij op. De verhouding van het aantal (gedeeltelijk) gegronde klachten ten opzichte van het aantal behandelde dossiers bedraagt slechts 0,11%.

In 2025 ontvingen we 1.185 klachten. Hiervan was 66% ontvankelijk. De andere ‘klachten’ waren verzoeken om informatie, vragen waarvoor we niet bevoegd zijn of betwistingen van beslissingen waartegen we in beroep konden gaan.

67% van de klachten werd ingediend via het algemene contactformulier en 29% via het e-mailadres voor klachten.

Van de 786 ontvankelijke klachten was 57% ongegrond, 24% gedeeltelijk gegrond en 19% gegrond.

79% van de (gedeeltelijk) gegronde klachten ging over tegemoetkomingen en 11% ging over parkeerkaarten.

De 3 belangrijkste soorten (gedeeltelijk) gegronde klachten gingen over:

• De erkenning van de handicap (13%)
• De behandeltijden (13%)
• De houding van een medewerker (13%)

Kerncijfers

• Binnen de FOD Sociale Zekerheid werken 702 medewerkers.
• Daarvan zijn 377 medewerkers (359 VTE) werkzaam in de DG HAN:
• 10 regionale centra met elk een centrumdirecteur
• 23 coördinerende artsen werken samen met 48 evaluatoren aan de evaluatie van de handicap.
• 209 medewerkers zorgen voor het onthaal, dossierbeheer en het contact met de burger.
• 51 maatschappelijk assistenten begeleiden personen met een handicap naar onze dienstverlening.

De vinger aan de pols: directie en medewerkers in dialoog

Binnen de DG HAN geloven we dat een sterke dienstverlening begint bij betrokken medewerkers. Om de samenwerking binnen onze teams te versterken, organiseert de directie regelmatig informele ontmoetingen. Of het nu gaat om ‘ontbijtsessies’ of een ‘babbel met tussendoortje’ in de namiddag: deze momenten bieden ruimte voor een open gesprek met de eerstelijnsmedewerkers over wat er leeft op de werkvloer.

Een cruciaal onderdeel van deze aanpak is de jaarlijkse toer van de centra door de directie. Van januari tot februari bezoekt de directie alle tien de centra voor de erkenning van de handicap. Door in dialoog te gaan met de medewerkers ter plaatse, houden ze voeling met de praktijk en de dagelijkse uitdagingen in de centra.

Het versterkt de band tussen de verschillende diensten en zorgt ervoor dat elke medewerker, ongeacht de locatie, nauw betrokken blijft bij de missie van de DG HAN en afgestemd op de noden van personen met een handicap.

Hoofddoel

Het jaar 2025 stond in het teken van continuïteit en de versterking van de kerntaken van het WITA-team, namelijk: kunstwerkattesten afleveren en burgers informeren.

In 2025 ontvingen we 2.789 aanvragen voor kunstwerkattesten, leverden we 2.432 attesten af en organiseerden we 218 vergaderingen van de Kunstwerkcommissie.

Het WITA-team begeleidde burgers bij hun administratieve stappen en zorgde daarbij voor een nauwkeurige, objectieve en efficiënte verwerking van de aanvragen.

Implementatie van een CRM

In 2025 hebben we een Customer Relationship Management (CRM) geïntegreerd in onze dagelijkse werking. Dit instrument stelt ons in staat om: het dossierbeheer te structureren, de volledige historiek van de communicatie te bewaren en een samenhangend overzicht van de aanvragen bij te houden. Het gebruik ervan draagt bij aan een hogere kwaliteit van de dienstverlening, ondersteunt de teams in hun dagelijkse werk en verbetert de interne samenwerking.

Eén van onze basisopdrachten als FOD Sociale Zekerheid is het adviseren en ondersteunen van onze ministers in het verwezenlijken van hun politieke prioriteiten. Na een periode van lopende zaken kon op 3 februari 2025 de nieuwe federale regering de eed afleggen, en kenden we onze nieuwe ministers:

• Frank Vandenbroucke, vice-eersteminister en minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid, belast met Armoedebestrijding;
• Jan Jambon, vice-eersteminister en minister van Financiën en Pensioenen, belast met de Nationale Loterij en de Federale Culturele Instellingen;
• Rob Beenders, minister van consumentenbescherming, sociale fraudebestrijding, belast met Personen met een handicap en Gelijke Kansen;
• Eléonore Simonet, minister van Middenstand, Zelfstandigen en KMO’s.

Om de vlotte opstart van onze ministers te ondersteunen bereide de dienst beleidscoördinatie in nauwe samenwerking met alle beleidsvoorbereidende diensten per beleidscel een gedetailleerde briefing voor met ons voorstel van samenwerking, onze dienstencatalogus, en onze eigen werking. Verder werden gedetailleerde inhoudelijke fiches over de lopende en actuele dossiers voorbereid. Op basis hiervan werden met elke beleidscel, in functie van hun noden, de nodige werkafspraken gemaakt voor een goede samenwerking gedurende deze legislatuur.

Onze FOD heeft de ambitie om onze beleidscellen proactief en interdisciplinair te ondersteunen in het realiseren van hun doelstellingen. Om dit over de DG’s heen te kunnen verzekeren knopen we aan bij de bestaande kernmomenten in de beleidscyclus, en hebben we in 2025 onze afstemming tussen de diensten en met onze beleidscellen verder versterkt.

Geïntegreerde opvolging per beleidscel

Om beter de link te leggen tussen de dagdagelijkse rechtstreekse ondersteuning van en de lange termijn mogelijkheden (o.m. op het vlak van empirisch onderbouwd beleid) voor de beleidscellen vanuit de verschillende beleidsvoorbereidende diensten, werden de eerste stappen gezet in de richting van een geïntegreerde opvolging van onze activiteiten per beleidscel. Voor twee van onze ministers worden nu vaste afstemmingsmomenten voorzien met betrokkenheid van alle diensten die hen ondersteunen. Het is onze ambitie om zo de dialoog tussen ons management en de beleidscellen beter te voeden en versterken.

Om onze nieuwe beleidsmedewerkers beter te ondersteunen in het verwerven van de nodige kennis en vaardigheden om hun functie goed te kunnen uitoefenen werd in 2025 een nieuw opleidingstraject opgestart. De opleidingen worden hoofdzakelijk door medewerkers van de FOD gegeven, aangevuld met enkele modules uit het opleidingspakket van de FOD BOSA en gaan in op:

• De politiek-administratieve omgeving van de sociale zekerheid;
• De dynamieken van sociale bescherming en de link met de arbeidsmarkt;
• De financiering van de sociale zekerheid:
• De indicatoren voor het monitoren van de doelmatigheid van sociale bescherming, armoede en werkgelegenheid;
• De internationale dimensie van sociale bescherming;
• De werking van de ministerraad en;
• Het politiek bewustzijn en de politiek-administratieve

Met deze opleidingen vullen we de job-specifieke vorming aan en geven we al onze beleidsmedewerkers dezelfde brede basis.

De federale regering streeft er met haar Terug naar Werk-beleid naar om mensen de beste ondersteuning te bieden wanneer ze uitvallen en hen zo goed mogelijk terug te begeleiden naar werk. Werk geeft namelijk structuur, zorgt voor sociale contacten en biedt financiële zekerheid. Het maakt deel uit van het herstel, als we de terugkeer op de juiste manier aanpakken: aangepast, mensgericht en met respect voor ieders situatie. Binnen het breed pakket aan Terug naar Werk-maartegelen ondersteunt onze FOD verschillende initiatieven.

Mentale gezondheid op het werk

Stress en burn-out op het werk zijn een groeiende problematiek. Bovenop het persoonlijke en sociale leed, kost dit de sociale zekerheid naar schatting ongeveer 10 miljard euro per jaar. Bij de directe kost voor de sociale zekerheid, als gevolg van mentale stoornissen, komt bovendien nog eens naar schatting 15 miljard euro aan indirecte kosten voor de samenleving.

Het is cruciaal om de inspanningen op vlak van geestelijke gezondheid (preventie en re-integratie) de komende jaren voort te zetten, en dat zowel voor de betrokken burgers als voor de financiële duurzaamheid van onze sociale zekerheid. De problematiek kent meerdere facetten, over de bevoegdheidsdomeinen en -niveaus heen.

De FOD Sociale Zekerheid coördineert samen met FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg, RIZIV, FEDRIS en FOD Beleid en Ondersteuning het Federaal Netwerk “Mentale Gezondheid en Werk”. Dit netwerk van federale administraties en partners komt maandelijks samen om thema’s gelinkt aan mentaal welzijn en werk te bespreken, waarbij regelmatig instellingen of organisaties van regionaal, federaal of internationaal niveau worden uitgenodigd om als inspiratiebron te dienen.

Op 24 juni 2025 organiseerde het netwerk een studiedag over mentaal welzijn op het werk.

Als coördinatiemechanisme voor het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap staat de dienst beleidscoördinatie in voor de ondersteuning van de federale minister voor Personen met een handicap bij de implementatie van het Verdrag en de mainstreaming van handicap doorheen het beleid. Het centraal instrument hiervoor is het Federaal Actieplan Handicap.

Op 18 juni 2025 organiseerde de FOD Sociale Zekerheid de kick-off van het federaal netwerk handicap voor deze legislatuur. Dit netwerk, dat alle federale beleidscellen en administraties samenbrengt, vormt het platform voor afstemming over het federale handicapbeleid. Tijdens deze bijeenkomst werd ook het startschot gegeven voor de opmaak van het Federaal Actieplan Handicap 2025-2029. In dit plan nemen alle federale ministers maatregelen op om, binnen hun bevoegdheden, de rechten van personen met een handicap te bevorderen. Het actieplan vormt daarmee het federale instrument voor de uitvoering van het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap en de volledige inclusie van personen met een handicap, verankerd in artikel 22ter van de Belgische Grondwet.

De dienst beleidscoördinatie staat in voor de opvolging van het internationaal handicap beleid en de bijdrages vanuit onze bevoegdheden aan de VN-mensenrechtenrapportages.

Op EU-niveau bouwden we verder op het elan van het Belgisch voorzitterschap van de Raad van de EU in 2024 door de aanbevelingen voor de Europese Strategie voor de rechten van personen met een handicap te integreren in de werkzaamheden van het European Disability Platform, het expertencomité van vertegenwoordigers van de lidstaten en het middenveld ter ondersteuning van de Europese Commissie. Een actualisering van de strategie wordt verwacht in 2026. Verder namen we deel aan de Peer review, een instrument waarbinnen lidstaten elkaar ondersteunen in de ontwikkeling van hun beleid, inzake toegankelijkheid en redelijke aanpassingen.

Als nationaal coördinatiemechanisme voor het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap stonden we in voor de (inhoudelijke) voorbereiding van de Belgische deelname aan 18de conferentie van verdragstaten bij het VN-verdrag (COSP18), die plaatsvond op het hoofdkantoor van de VN in New York in juni 2025. Dit is de grootste mondiale conferentie over het thema handicap en brengt de 193 verdragspartijen, VN-organisaties, NGO’s en de vertegenwoordigende organisaties van personen met een handicap samen om de opvolging van het Verdrag te bespreken en goede praktijken uit te wisselen. Onze medewerkers ondersteunde de deelname van de minister voor Personen met een handicap, Rob Beenders, die de Belgische delegatie leidde. Daarnaast financierde onze FOD de deelname van een vertegenwoordiger van het Belgische middenveld van personen met een handicap. 

In het kader van de vierde rapportagecyclus aan de Mensenrechtenraad van de VN – Universal Periodic Review (UPR) – coördineerde de FOD de bijdrage rond handicap en sociale zaken voor het Belgische rapport.

De dienst Beleidscoördinatie van de FOD Sociale Zekerheid verzorgt het secretariaat van de Interministeriële Conferentie Handicap (“IMC Handicap”), het overlegplatform tussen de federale overheid, de gemeenschappen en de gewesten over handicapgebonden aangelegenheden.

In 2025 werd de IMC Handicap opnieuw opgestart voor de nieuwe legislatuur. Voor deze legislatuur maakt de IMC Handicap deel uit van de algemene IMC “Gelijke kansen, handicap en racismebestrijding “. De IMC Handicap brengt de ministers van het federale niveau, de gewesten en de gemeenschappen samen die zich bezighouden met kwesties inzake handicap en gelijke kansen. Ze stelt hen in staat om samen te discussiëren, gemeenschappelijke standpunten inzake handicap voor te bereiden en gezamenlijke beslissingen te nemen. Zo zorgt ze voor een doeltreffende interfederale samenwerking voor handicap gebonden dossiers en de opvolging van de aanbevelingen van het CRPD-Comité aan ons land op interfederale niveau.

De eerste vergadering vond plaats op 17 december 2025, onder voorzitterschap van Minister Beenders. Tijdens deze eerste vergadering werden het werkprogramma voor deze legislatuur en de werkgroepen van de IMC goedgekeurd, en vond er een uitwisseling plaats over de huidige prioriteiten van elke minister.

De FOD Sociale Zekerheid is de pilootoverheid voor de omzetting van de Europese richtlijnen inzake de Europese kaart voor personen met een handicap (beter gekend als de European Disability Card) en de Europese parkeerkaart voor personen met een handicap. Dit bestaat uit enerzijds de afstemming op Belgisch niveau voor een correcte en tijdige omzetting, en anderzijds de deelname namens België aan werkgroepen op EU-niveau.

Deze richtlijnen hebben als doel het vrij verkeer en de gelijke toegang tot bijzondere voorwaarden en voorkeursbehandelingen voor personen met een handicap te bevorderen via de wederzijdse erkenning van beide kaarten in alle lidstaten van de Europese Unie.

De Belgische bevoegdheidsverdeling maakt deze omzetting zeer complex. De dienst beleidscoördinatie van de FOD Sociale Zekerheid organiseerde daarom een intensief afstemmingstraject voor de European Disability Card tussen alle bevoegde entiteiten op federaal niveau en het niveau van de deelgebieden. Dit resulteerde eind 2025 in een ontwerpsamenwerkingsakkoord dat op 17 december 2025 werd goedgekeurd door de Interministeriële Conferentie Handicap als basis voor de omzetting in wetteksten in 2026 en 2027.

Een gestructureerde en geleidelijke transformatie

In 2025 heeft de FOD Sociale Zekerheid zijn denkoefening over de integratie van artificiële intelligentie (AI) in zijn activiteiten voortgezet. Een speciale werkgroep heeft dit proces gecoördineerd, met één prioriteit: het potentieel van AI op een gestructureerde en geleidelijke manier verkennen en tegelijkertijd een verantwoord, conform en nuttig gebruik ervan waarborgen.

Het gebruik begeleiden en de risico’s beheersen

Er wordt bijzondere aandacht besteed aan ethiek en naleving van het wettelijk kader. De FOD heeft bijgedragen aan het federaal Charter voor verantwoord AI-gebruik in overheidsdiensten. Tegelijkertijd werden interne richtlijnen opgesteld om het gebruik van AI door zijn medewerkers te begeleiden.

De FOD heeft ook een risicoanalyse uitgevoerd om de uitrol van AI binnen de organisatie zo goed mogelijk voor te bereiden en om ervoor te zorgen dat de regels inzake gegevensbescherming strikt worden nageleefd.

In dit kader heeft de DG Juridische Expertise een grondige juridische analyse uitgevoerd van de toepasselijke wetgeving, met name de AI-verordening, de AVG en aanverwante teksten.

Verbetering van de arbeidsbemiddeling en loopbaanontwikkeling van begunstigden van de regeling voor een minimuminkomen door middel van digitale oplossingen en AI

De FOD Sociale Zekerheid coördineert de Belgische deelname aan het programma van het EU technische ontwikkelingsinstrument voor de “Verbetering van de arbeidsbemiddeling en loopbaanontwikkeling van begunstigden van de regeling voor een minimuminkomen (MIS) door middel van digitale oplossingen en AI”. Met Europese financiering onderzoekt een team van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling de mogelijkheden van AI voor arbeidsbemiddeling voor de meest kwetsbare groepen. 

Naast de coördinatie van de Belgische bijdrages organiseerde onze FOD in 2025 een studiebezoek en een seminarie, waarbij de onderzoekers in dialoog konden gaan met een groot aantal partners. De resultaten van het onderzoek worden in 2026 verwacht.

Mobiliteit binnen de EU – De toepasselijke wetgeving veiligstellen en de Europese samenwerking versterken (AC/ELA).

Door intra-EU-mobiliteit, de toename van hybride werksituaties en gevallen van meervoudige activiteiten wordt de vraag welke socialezekerheidswetgeving van toepassing is steeds vaker gesteld en wordt zij ook gevoeliger. In deze context is de kwaliteit van de Europese coördinatie gebaseerd op zowel operationele instrumenten (praktische gidsen waarvan de kwaliteit en het nut systematisch worden benadrukt door het Hof van Justitie van de Europese Unie), doeltreffend bestuur (Administratieve Commissie, Technische Commissie, Auditcomité) als een betere synergie tussen de twee organen, namelijk de Administratieve Commissie voor de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels (AC) en de Europese Arbeidsautoriteit (ELA).

Realisaties 2025

• Bijdrage aan het opstellen/actualiseren van een praktische gids over het bepalen van de toepasselijke wetgeving, met interpretatieve ondersteuning en coördinatie met de bevoegde partners om een coherente interpretatie van de coördinatieregels te waarborgen.
• Bijdrage aan de verbetering van de werking van de Administratieve Commissie (AC) (organisatie, prioritering, follow-up), met actieve deelname aan uitwisselingen om de discussies operationeler en resultaatgerichter te maken ten behoeve van de instellingen van sociale zekerheid en mobiele personen, alsook van ondernemingen die in een grensoverschrijdende context actief zijn.
• Bijdragen aan het vaststellen van uniforme administratieve interpretaties van de coördinatieregels van de socialezekerheidsstelsels met betrekking tot het bepalen van de toepasselijke wetgeving, gezondheidszorg en pensioenen.
• Versterking van de uitwisselingen tussen de AC (via de Cooperation and Conciliation Board) en de ELA over thema’s van gemeenschappelijk belang, en bijdrage aan het identificeren van onderwerpen die gezamenlijk moeten worden behandeld (verduidelijkingen, gebruikssituaties, coherentie van de benaderingen).
• Op het gebied van de bestrijding van grensoverschrijdende sociale fraude en sociale dumping: opstellen van een Europees verslag over grensoverschrijdende invordering, coördinatie van het Belgische netwerk dat bevoegd is voor Europese procedures voor geschillenbeslechting tussen lidstaten en opstellen van vier verslagen over fraudeopsporing in België.

Impact

• Versterken van de rechtszekerheid en beperken van interpretatieverschillen, met concrete ondersteuning voor dossierbeheerders en een verbetering van de kwaliteit van de beslissingen in grensoverschrijdende gevallen.
• Duidelijkere coördinatieprocessen en grotere continuïteit van de Europese werkzaamheden, ten voordele van de instellingen van sociale zekerheid en personen die zich binnen de EU verplaatsen, alsook van ondernemingen die grensoverschrijdende diensten verlenen.
• Betere afstemming tussen administratieve coördinatie en controles, waardoor blinde vlekken worden verminderd en het collectieve vermogen om complexe grensoverschrijdende situaties binnen de EU (fouten, misbruik, fraude) aan te pakken, wordt verbeterd.

Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) 2025: normatieve commissie met het oog op de goedkeuring van een verdrag gekoppeld aan een aanbeveling om behoorlijk werk in de platformeconomie te realiseren.

Platformwerk brengt aanzienlijke uitdagingen met zich mee op het gebied van economie, arbeidsbescherming, sociale bescherming, kwalificatie van de arbeidsrelatie en rechten. De onderhandelingen binnen de normatieve commissie van de leiden geleidelijk tot een internationaal normatief referentiekader voor de arbeidswereld (187 landen).

Realisaties 2025

• Internationale Arbeidsconferentie over de goedkeuring van een verdrag gekoppeld aan een aanbeveling voor werknemers in de platformeconomie.
• Bijdrage aan de voorbereiding en de onderhandelingen tijdens de conferentie op basis van een duidelijk politiek mandaat, en bewaken van de samenhang van de politieke standpunten over de omzetting van Europese richtlijnen ter zake en, meer in het algemeen, over kwesties op het gebied van sociale bescherming.

Impact

• Steun voor de goedkeuring van internationale normen (internationale standaarden) die nuttig zijn om het beleid en de Europese/internationale samenhang te verduidelijken en die, eenmaal geratificeerd, deel zullen uitmaken van het Belgische recht.
• Zorgen voor samenhang tussen verschillende internationale organisaties die zich met hetzelfde thema bezighouden, met name wat betreft de impact op ons socialezekerheidsstelsel.

Zetelovereenkomsten op het gebied van sociale zekerheid

De zetelovereenkomsten regelen de situatie van internationale organisaties die in België zijn gevestigd. De socialezekerheidsdimensie moet juridisch solide en operationeel zijn om de samenhang van het toepasselijke stelsel te waarborgen.

Realisaties 2025

• Ondertekening van de zetelovereenkomst met de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO) op 14 maart 2025, via het CIPS-ICZ, met bijdrage van de FOD op het vlak van sociale zekerheid.
• Deelname aan de onderhandelingen over de zetelovereenkomst met de Europese Organisatie voor Publiek Recht (EOPR), onderhandelingen afgerond, ondertekening gepland begin 2026.

Impact

• Verzekering van het juridisch kader dat van toepassing is op de betrokken organisaties en hun personeel.
• Bijdrage aan de aantrekkelijkheid en voorspelbaarheid van het Belgische kader voor de vestiging van internationale organisaties.

Eurocoördinatie: samenhang en uitvoering van het Europese recht.

Eurocoördinatie waarborgt voor België de coherentie en rechtszekerheid bij de toepassing van het EU-recht op het gebied van de sociale zekerheid. Samen met de FOD Sociale Zekerheid, de bevoegde instellingen en de FOD Buitenlandse Zaken stuurt zij op transversale wijze de omzetting van richtlijnen, de behandeling van precontentieuze dossiers (SOLVIT/EU Pilot), het beheer van inbreukprocedures en de coördinatie van de Belgische tussenkomsten voor de Europese rechtbanken (prejudiciële vragen en arresten van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ-EU ) , alsook andere relevante procedures), teneinde een coherent en, indien nodig, politiek gedragen Belgisch standpunt te garanderen.

Realisaties 2025

• Coördinatie van de omzetting van Europese richtlijnen op het gebied van de sociale zekerheid (bv. EDC/EPC), in nauwe samenwerking met de instellingen van sociale zekerheid: opvolging van de teksten, regelmatige contacten met de trajectbeheerders en verbindende schakel met de federale partners, met name Buitenlandse Zaken.
• Behandeling en coördinatie van precontentieuze dossiers (SOLVIT / EU Pilot): ondersteuning bij de analyse, formuleren van antwoorden en afstemmen van de Belgische standpunten met de betrokken instellingen.
• Coördinatie van de Belgische conformiteit in inbreukprocedures, met organisatie van de interinstitutionele samenwerking en structurering van de antwoorden.
• Bijdrage aan de verdediging van de Belgische belangen in het kader van geschillen, met name via deelname aan de procedures C-743/23 en C-776/24 (schriftelijke opmerkingen in overleg met de FOD Sociale Zekerheid, de RSZ, de FPD en de FOD Buitenlandse Zaken).

Impact

• Beperking van het risico op vertragingen of inconsistenties bij de omzetting van het Europees kader en verbetering van de kwaliteit van de toepassing ervan.
• Snellere oplossing van praktische problemen waarmee burgers en instellingen worden geconfronteerd, waardoor escalatie naar geschillen wordt voorkomen.
• Meer juridische robuustheid en beter gestructureerd intern beheer van de naleving van het Europese recht, wat bijdraagt tot een coherenter Belgisch standpunt in de Europese dialoog.

EPSCO (Raad van Europese ministers van werkgelegenheid en sociaal beleid).

De FOD Sociale Zekerheid ondersteunt de ministers bij de voorbereiding van de EPSCO-raden (werkgelegenheid en sociaal beleid) door aandachtspunten en inhoudelijke elementen aan te reiken die kunnen worden gebruikt voor interventies en om de standpunten te stroomlijnen.

Realisaties 2025

• Ondersteuning bij de voorbereiding van de EPSCO-raden van 10 maart 2025, 19 juni 2025, 17 oktober 2025, voornamelijk gericht op gelijkheid, en van 1 december 2025.
• Bijdrage aan de analyse en opvolging van de conclusies en debatten over de inclusie van personen met een handicap en de Europese strategie 2021-2030.
• Bijdrage aan de debatten over het Europees semester, het systeem voor de coördinatie van het economisch en sociaal beleid.
• Bijdrage aan de analyse en het debat over de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting.
• Bijdrage aan het debat over de vereenvoudiging van de Europese sociale wetgeving.
• Bijdrage aan de analyse en het debat over de sociaaleconomische uitdagingen als gevolg van de vergrijzing van de bevolking.

Impact

• Versterking van de kwaliteit van de ministeriële voorbereiding en de samenhang van de Belgische standpunten.
• Betere koppeling van de Europese discussies aan nationale prioriteiten op het gebied van inclusie en gelijkheid.

De financiering van de sociale zekerheid

2025 was een bijzonder jaar, door het aantreden van een nieuwe regering met grote ambities, ondanks de belangrijke begrotingsuitdagingen en een verouderende bevolking, waardoor de duurzaamheid van onze openbare financiën zwaar onder druk komt te staan. 

In deze context van structurele hervormingen rond tewerkstelling, competitiviteit en pensioenen, was de rol van onze FOD in de ondersteuning van het beslissingsproces van groot belang.

Algemeen overzicht van de begroting

In het kader van de opstelling en de opvolging van de begroting stelt de DG AM begrotingstabellen ter beschikking van het Monitoringcomité en de regering. Deze tabellen geven een overzicht van de verschillende stelsels en takken van de sociale zekerheid en worden periodiek geactualiseerd, met name vóór en na de opstelling van de oorspronkelijke begroting en de begrotingscontrole.

Na elk begrotingsconclaaf stelt DG AM het deel van de algemene begrotingstoelichting op dat gewijd is aan de sociale bescherming in haar geheel (sociale zekerheid en sociale bijstand). Op basis daarvan worden de toelagen en de alternatieve financieringen voor de verschillende socialezekerheidsstelsels bepaald, evenals het financieringssaldo van de Staat. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met enerzijds de FOD BOSA en anderzijds alle openbare instellingen van sociale zekerheid.

In 2025 bedroegen de totale uitgaven voor de sociale zekerheid 146,8 miljard euro. Deze uitgaven vormen een aanzienlijk deel van de uitgaven van de Staat, namelijk ongeveer 51 % van haar totale uitgaven.

Bron: FOD Sociale Zekerheid

In 2025 heeft het BELMOD-team van de FOD Sociale Zekerheid de ontwikkeling en het onderhoud verdergezet van het microsimulatiemodel BELMOD, een essentiële tool om de budgettaire impact van fiscale en sociale hervormingen op de inkomensverdeling en de armoede te evalueren. In 2025 werd BELMOD intensief gebruikt om verschillende maatregelen uit het regeerakkoord 2025-2029 te bestuderen. Met dit instrument konden onder meer gevolgen van fiscale maatregelen voor werkloosheidsvallen en de budgettaire en distributieve effecten van de verschillende maatregelen worden geanalyseerd.

In 2025 werd BELMOD voor het eerst gebruikt om de impact van de sociale zekerheid op het armoederisico van zelfstandigen te analyseren. Uit deze analyse blijkt dat pensioenen, arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en kinderbijslag een belangrijke rol spelen bij de bescherming van zelfstandigen tegen inkomensarmoede. Zonder sociale transfers zou het armoederisico van zelfstandigen meer dan 22 % bedragen. Dankzij sociale transfers en belastingen wordt dit risico teruggebracht tot minder dan 13 %. 

Om op de hoogte te blijven van methodologische ontwikkelingen en om zijn vaardigheden te versterken, neemt het BELMOD-team regelmatig deel aan seminaries, workshops en conferenties. In april 2025 woonde het team de QUEST & EUROLAB-training bij, georganiseerd door het Joint Research Centre (JRC) van de Europese Commissie in Sevilla. Deze training vormde het begin van een samenwerking gericht op de integratie van het EUROLAB-model in BELMOD, waardoor in de toekomst de impact van het beleid op de arbeidsmarkt kan worden geëvalueerd.

In september 2025 presenteerde het team de vorderingen van dit partnerschap tijdens de EUROMOD Annual Meeting in Ljubljana, waarbij de synergieën tussen EUROLAB en BELMOD werden belicht, evenals het nowcasting-project dat samen met de Universiteit Antwerpen werd uitgevoerd. Dit project, dat wiskundige methoden gebruikt om de BELMOD-gegevens te actualiseren, werd aan het einde van het jaar met succes afgerond.

In 2025 werd BELMOD ook voorgesteld in het kader van een interuniversitair certificaat over de evaluatie van overheidsbeleid, georganiseerd door de UCLouvain, de UBL, de ULiège, de UNamur en het IWEPS. Dit initiatief maakte een academisch en professioneel publiek bewust van de analytische mogelijkheden van het model.

Bovendien hebben nieuwe partnerschappen het toepassingsgebied van BELMOD verbreed. Het Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck (CSB) van de Universiteit Antwerpen heeft een innovatieve methode ontwikkeld om de prikkels om te werken voor inactieven te identificeren (zie Aerts et al., 2025), terwijl het E4BEL-project (gefinancierd door BELSPO) BELMOD gebruikt om de verdelingseffecten van koolstofbeprijzing of koolstofbelastingen te analyseren.

Monitoring van de sociale situatie en sociale bescherming in België

Onze “monitoringrapporten” hebben massaal de pers gehaald het afgelopen jaar, zowel langs Nederlandstalige als Franstalige kant. In het eerste rapport stelden we de vraag of België op weg is om de Europese armoededoelstelling te behalen? In het tweede rapport vergeleken we de positie van België internationaal. Voor het derde rapport werd een samenwerking opgezet met het BELMOD-team en het team Beleidsondersteuning Zelfstandigen om het risico op armoede en de rol van sociale bescherming bij zelfstandigen in detail te onderzoeken.

De conclusie van het eerste rapport was duidelijk: We zijn op de goede weg om de EU-2030 armoededoelstelling te behalen.

Langs Franstalige kant kopten La Dernière Heure en L’Avenir met: “Le nombre de personnes à risque de pauvreté ou d’exclusion sociale diminue en Belgique : les objectifs de l’UE-2030 “sont à portée de main”.

Ook De standaard bracht in de Nederlandstalige pers dezelfde boodschap: “Halverwege het traject zit ons land goed op schema, zo blijkt uit het monitoringsrapport van de FOD Sociale Zekerheid”.

Het tweede rapport toonde aan dat België het opvallend goed doet in de strijd tegen inkomensarmoede, maar dat er nog werk aan de winkel is voor gezinnen waar niemand werkt. Deze positieve boodschappen over armoede en de rol van onze sociale bescherming hierbij blijven vaak onderbelicht in het publieke debat. We hebben op een genuanceerde manier en met nauwgezette cijfermatige analyse aan het debat bijgedragen. Een sterke samenwerking tussen de diensten maakte het mogelijk om de vele vragen van de pers helder te beantwoorden.

We professionaliseren de opmaak en verspreiding van onze statistieken

De FOD Sociale Zekerheid (DG A&M) stelt statistieken op rond sociale bescherming in ons land. Deels gaat het om statistieken die voortkomen uit internationale verplichtingen, deels om statistieken die op eigen initiatief worden opgesteld in nationale context.  

Om de cijfers over de sociale bescherming toegankelijker te maken, publiceert DG A&M regelmatig ook meer verklarende berichten om specifieke cijfers te duiden en kaderen. Naast de brochure met de ESSPROS-gegevens, verschenen in 2025 ook verschillende ‘Cijfers In de Kijker’ (CiK) waarin nieuwe cijfers beknopt worden toegelicht.  Volgende CiKs werden gepubliceerd:

• Uitgaven voor sociale bescherming : stijging van de uitgaven in 2023 en 2024, na een daling in de jaren na COVID-19 (09 december 2025)
• Uitgaven voor gezondheidszorg in België: ook in 2023 benaderen de totale uitgaven het pre-COVID niveau (06 oktober 2025)
• “Risks that Matter” 2024: Meer deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt of meer migratie: welke oplossing verdient prioriteit in het licht van de vergrijzing en het tekort op de arbeidsmarkt? (10 september 2025)
• Uitkeringen voor personen met een handicap: verdere gestage toename van rechthebbenden in 2024 (08 april 2025)

Veel aandacht ging in 2025 naar de ontwikkeling van een visienota over de modernisering van de statistieken over sociale bescherming.  Deze visienota geeft de richting aan voor de productie, ontwikkeling en verspreiding van de statistieken voor de periode 2025-2028.  De visienota moet toelaten om beter in te spelen op de behoeften aan kwaliteitsvolle statistieken over sociale bescherming, rekening houdend met de beschikbare middelen en vanuit onze rol als netwerkorganisatie.

In 2025 werd al gestart met de implementatie van de visienota.  In dat kader werd een laatste, beperkte versie van het ‘Vademecum van de financiële en statistische gegevens van de sociale bescherming in België’ gepubliceerd.  Sinds de jaren 1980 brengt het Vademecum de evolutie van de belangrijkste statistische en financiële kerngegevens over de sociale bescherming in kaart. Aangezien een aantal belangrijke statistieken ook on-line beschikaar zijn, waar ze sneller geactualiseerd worden, is een afzonderlijke publicatie minder noodzakelijk geworden. Voor de resterende statistieken zal een oplossing worden gezocht binnen de verdere hervorming. Er werd tevens gestart met een ander onderdeel van het herzieningstraject, nl. de uitwerking van een communicatieplan voor de statistieken.

Als ‘Other National Authority’ binnen het Europees Statistisch Systeem heeft de FOD Sociale Zekerheid deelgenomen aan de werkgroepen die werden opgezet door Statbel om tegemoet te komen aan de aanbevelingen voor de Belgische openbare statistieken die volgden uit de Peer Review door Eurostat die in 2021 werd georganiseerd. Het herzieningstraject voor de statistieken speelt in op deze aanbevelingen.

In het kader van Eurostat wordt de verdere versterking ondersteund van de gezondheidsrekeningen, met onder andere ook aandacht voor langdurige zorg, evenals van de sociale beschermingsstatistieken.  Wat deze laatste betreft wordt gewerkt aan het ontwikkelen van statistieken betreffende het aantal rechthebbenden op bepaalde uitkeringen.  Waar al cijfers beschikbaar zijn inzake het aantal uitkeringstrekkers op het vlak van pensioenen, zal verder werk gemaakt worden van het uitbreiden van deze statistieken naar de gerechtigden op minimuminkomens en werkloosheidsuitkeringen.

Illustratie: de kost van gezondheid

In 2023 werd in België 10,8% van het bruto binnenlands product besteed aan gezondheidszorg. Dit cijfer evenaart ongeveer het niveau van 2022 (10,7%) en de jaren voor de pandemie (met doorgaans een percentage rond de 10,9%). De gezondheidsuitgaven waren in dat jaar kleiner dan die in Frankrijk (11,5%) en Duitsland (11,7%), maar groter dan die in Nederland (9,8%). Als we ons land met andere West-Europese landen vergelijken, bevindt België zich in de middenmoot.

Deze ramingen worden opgemaakt volgens de zgn. SHA-methodologie (System of Health Accounts), die ontwikkeld werd door de OESO, Eurostat en de WHO; en worden in toenemende mate gebruikt voor beleidsondersteuning op EU-niveau, zoals bv. in het ‘Ageing report’ en de landenspecifieke aanbevelingen aan de lidstaten.

Illustratie: Hoe hoog zijn de sociale uitgaven in België?

In 2023 bedroegen de uitgaven voor sociale beschermingsprestaties 165,8 miljard EUR, een stijging met 8,2 % tegenover 2022. Voor 2024 wordt een versnelde stijging verwacht tot 177,9 miljard EUR, of een verdere stijging met 7.3%. Dit zou tot 28,7% van ons BBP bedragen, tegenover nog 27,5% in 2025. Hoewel het uitgavenniveau boven het EU-gemiddelde ligt, zijn de uitgaven in ons land weliswaar hoger dan in Nederland, maar onder het niveau van Duitsland en Frankrijk.

Administratieve data als fundament voor kennisgedreven beleid

Een doeltreffend en toekomstgericht sociaal beleid steunt op kennis, feiten en analyse. In een complexe en snel veranderende maatschappelijke context is het essentieel dat beleidskeuzes niet uitsluitend vertrekken vanuit intuïtie of ad‑hocinformatie, maar onderbouwd zijn met betrouwbare data en wetenschappelijke inzichten. Het belang van kennisgedreven en onderbouwd beleid wordt dan ook expliciet benadrukt in het federaal regeerakkoord, dat oproept tot een sterker gebruik van data, analyse en evaluatie ter ondersteuning van het beleidsproces. Door beleid systematisch te toetsen aan empirische evidentie kan de overheid beter inspelen op maatschappelijke noden en de effectiviteit van maatregelen verhogen.

Binnen dit kader spelen administratieve data een cruciale rol. Ze bieden een unieke en gedetailleerde kijk op de sociale en arbeidsmarktrealiteit in België en maken het mogelijk om beleid te analyseren over de volledige levensloop van burgers heen. Administratieve gegevens zijn niet alleen actueel en exhaustief, maar laten ook toe om beleidsmaatregelen nauwkeurig te monitoren en te evalueren, zonder bijkomende bevragingslast voor burgers of ondernemingen.

Ook geavanceerde analysetools maken intensief gebruik van administratieve data. Zo is het BELMOD‑microsimulatiemodel, dat de impact van sociale en fiscale beleidsmaatregelen in kaart brengt, grotendeels gebaseerd op administratieve databronnen. Dankzij deze databasis kan BELMOD beleidsopties simuleren en hun effecten op verschillende bevolkingsgroepen analyseren, wat beleidsmakers toelaat om weloverwogen keuzes te maken.

De FOD Sociale Zekerheid bouwt al vele jaren samen met haar partners aan de ontsluiting van administratieve gegevens voor wetenschap en beleid. In samenwerking met onder meer de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (WASO), federaal Wetenschapsbeleid (BELSPO) en de academische wereld, ondersteunen we de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid (KSZ) dat een Datawarehouse Arbeidsmarkt en Sociale Bescherming heeft uitgebouwd en beheerd. Dit datawarehouse is vandaag een van de belangrijkste administratieve gegevensbronnen in ons land en vormt een essentiële pijler voor beleidsanalyse, beleidsmonitoring, wetenschappelijk onderzoek en evaluatie van sociale maatregelen. Dit overigens niet alleen op federaal niveau, maar ook op internationaal, regionaal en zelfs lokaal niveau.

Om het belang van administratieve data nog sterker te verankeren in de dagelijkse werking, werd in 2024 samen met de FOD WASO de Kenniscel Administratieve Data opgericht. Deze kenniscel heeft als doel expertise te bundelen, samenwerking te versterken en het gebruik van administratieve data voor beleidsanalyse verder te professionaliseren.

Daarnaast vroeg de Interministeriële Conferentie Werk aan de bevoegde administraties om een interfederaal overleg op te starten over de toegang tot administratieve data voor kennisgedreven beleid. In dat kader werd een interfederale technische werkgroep opgericht, BelAccess, waarvan de dienst Wetenschappelijke Ontwikkeling van de DG Analyse & Monitoring het secretariaat verzorgt. In de loop van 2025 werd er een rapport opgesteld waarin de belangrijkste uitdagingen rond datatoegang werden geïdentificeerd en toegelicht. De BelAccess-werkgroep formuleerde bovendien concrete aanbevelingen voor een interfederale high‑levelstuurgroep. Het BelAccess‑verslag werd samen met een geconsolideerde nota met concrete acties op korte en middellange termijn door deze high-levelstuurgroep voorgelegd aan de federale en regionale ministers van Werk en Sociale Zaken.

Met deze initiatieven benadrukt de FOD Sociale Zekerheid haar engagement om administratieve data maximaal te benutten als fundament voor kennisgedreven en onderbouwd sociaal beleid.

Het Belgisch sociaal landschap rust op heel wat complexe en soms gevoelige juridische dossiers. Van wetgeving en persoonlijke dossiers tot analyseren hoe Europese regelgeving zich kan vertalen op Belgisch niveau. Het is maar een deel van het uitgebreide takenpakket van de Directie-generaal Juridische Expertise.

Naast het zuiver legistieke werk (schrijven van de reglementering), ondersteunt de DG de bevoegde ministers en betrokken partners in de beleidsvoorbereiding en -uitvoering op juridisch en technisch vlak.

Het team Beleidsondersteuning Zelfstandigen (BOZ) werkte in 2025 aan een project rond informatieverstrekking aan zelfstandigen over arbeidsongeschiktheid. Het doel van dat project is om een beeld te schetsen van de informatieverstrekking over arbeidsongeschiktheid.

Armoederapport zelfstandigen

2025 werd ook gekenmerkt door een belangrijk project voor het BOZ-team: het opvolgingsrapport over de armoede bij zelfstandige werknemers.

Context

Jaarlijks voert het Statistics and Impact Assessment (SIMPA)-team van de Directie-generaal Analyse en Monitoring een analyse uit van de evolutie van de sociale situatie en de sociale bescherming in België, op basis van Europese enquêtedata (EU-SILC).

Uit de analyses bleek duidelijk dat de sociale bescherming de voorbije jaren ook zorgt voor een vermindering van het risico op armoede bij zelfstandigen. Zeker in tijden van crisis was dit het geval. Het BOZ-team ondersteunde dit project door aanvullende analyses te leveren op basis van de BELMOD-gegevens. Het BELMOD-model bracht voor een grotere steekproef gedetailleerder in kaart in welke mate specifieke uitkeringen zelfstandigen beschermen tegen een risico op inkomensarmoede in België.

Interteam-samenwerking

Het BOZ-team hechtte veel belang aan deze samenwerking. Interteam/ DG-samenwerking is namelijk een van de belangrijkste strategische doelstellingen van het BOZ-team. Het gevolg hiervan was een samenwerking die vruchten afwierp met het tot stand brengen van deze gezamenlijke analyse.

In 2025 heeft het regeerakkoord het tempo bepaald: grondige analyses, voortdurende overlegmomenten met de ministers en de openbare instellingen van sociale zekerheid (OISZ) en een drukke agenda vol structurele projecten.

Beheer van geschillen namens de Belgische staat

Het aantal te beheren ‘geschillendossiers’ was in 2025 bijzonder hoog. Op 31 december 2025 lag het aantal lopende dossiers 17% hoger ten opzichte van de situatie op 31 december 2024.

Er werden talrijke beroepen ingesteld tegen de recent door de regering ingevoerde hervormingen, zoals de beperking van de indexering van de pensioenen van ambtenaren, de invoering van de tijdelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering voor ambtenaren, en de schorsing van de welvaartsenveloppe voor de periode 2024-2029.

Het beheer van deze geschillen vroeg om grondige juridische analyses en overleg, zowel met de beleidscellen, de advocaten als de betrokken OISZ.

In 2025 werd de FOD Sociale Zekerheid voor het tweede jaar op rij erkend als baanbrekende werkgever. Deze erkenning komt in een context van verandering en evolutie van de werkwijzen, met name in verband met hybride werken.

De organisatie heeft verder gewerkt aan haar organisatiecultuur op basis van haar waarden. Deze waarden werden in 2025 geactualiseerd, afgestemd op de missie en visie van de FOD en aangevuld met de expliciete integratie van duurzaamheid.

Het Directiecomité heeft een proces opgestart om de betekenis en de concrete toepassing van de waarden te verduidelijken. De focus lag op de verwachtingen met betrekking tot het uitdragen van waarden, het nemen van beslissingen en het gezamenlijk dragen van de gemaakte keuzes. Teamovereenkomsten vormen een centraal onderdeel van dit proces, met bijzondere aandacht voor de sociale cohesie in de context van hybride werken.

In het verlengde daarvan werd het proces binnen de organisatie uitgerold. Tientallen teams hebben hun eigen afspraken opgesteld om de waarden te verankeren in hun dagelijkse werking en samenwerking.

Deze actie kadert in een dynamiek van samenwerking tussen de Management Officer van elke DG, het middenkader en de Business Partners van de dienst Human Resources, met het oog op een duurzame organisatiecultuur binnen de FOD Sociale Zekerheid.

In oktober stond de jaarlijkse vergadering van alle medewerkers van de FOD Sociale Zekerheid in het teken van de wijze waarop we met verandering moeten omgaan. Er werd van gedachten gewisseld over het uiten van standpunten en het respecteren van meningen. De waarden werden benaderd als concrete keuzes die dagelijks kunnen worden gemaakt. In dit kader werd verder gewerkt aan de ontwikkeling van tools voor kaderleden en teams om deze aanpak concreet vorm te geven.

In het kader van zijn bijdrage aan een rechtvaardige, duurzame en inclusieve samenleving implementeerde de FOD Sociale Zekerheid in 2025 zijn kwaliteitsbeleid, dat wordt beschouwd als een essentiële hefboom voor de professionalisering en betrouwbaarheid van het overheidsoptreden.

Binnen de Directie-generaal Personen met een handicap (DG HAN) ontwikkelt de FOD een geïntegreerd kwaliteitssysteem om de ISO 9001-certificering te verkrijgen voor de processen die verband houden met de dienstverlening aan personen met een handicap. Deze certificering betreft de belangrijkste processen, van de beoordeling van de handicap tot de administratieve beslissingen en het contact met de burger. Zij heeft ook tot doel de verbeteringsinspanningen die de afgelopen jaren binnen de DG HAN zijn ondernomen, te consolideren en te objectiveren door ze in een gestructureerd en erkend kader te plaatsen.

Er is een specifieke governance opgezet om de processen, een intern kwaliteitsaudit-systeem en de nodige documentatie te structureren. Het systeem is gebaseerd op drie pijlers: gelijke toekenning van rechten, gelijke toegang tot rechten en een positieve perceptie bij de burger. Het moet zorgen voor correcte en tijdige beslissingen, vereenvoudigde en geharmoniseerde processen en een betrouwbare, empathische en efficiënte dienstverlening. Ter ondersteuning van de ISO 9001-certificering werden ook transversale verbeteringsprojecten opgestart op het vlak van kennis-, proces- en competentiebeheer.

Op het niveau van de hele FOD is het de bedoeling om een cultuur van kwaliteit en voortdurende verbetering duurzaam te verankeren. Deze aanpak is gebaseerd op duidelijke methodologieën, gestructureerde processen en bestaande referentiekaders op vlak van organisatiebeheersing. De principes van de ISO 9001-norm worden geleidelijk geïntegreerd in de managementpraktijken om de transparantie, traceerbaarheid en samenhang van het administratieve optreden te versterken.

Via deze twee complementaire pijlers wil de FOD de burger een duidelijkere, eerlijkere en betrouwbaardere dienstverlening bieden en tegelijkertijd de ministers een solide, gedocumenteerde en resultaatgerichte administratieve ondersteuning waarborgen.

In het kader van de nieuwe legislatuur heeft de FOD via talrijke interne werkgroepen en een seminarie met zijn middenkader zijn nieuwe strategisch plan voor de periode 2025-2029 uitgewerkt.

Het strategisch plan vormt het meerjarig referentiekader van de FOD Sociale Zekerheid. Het bepaalt de algemene koers van de organisatie en de strategische doelstellingen die haar werkzaamheden structureren. Het verduidelijkt hoe de beleidsprioriteiten worden omgezet in administratieve acties, met inachtneming van de aan de FOD toevertrouwde opdrachten, en moet de samenhang en de continuïteit van het overheidsoptreden over meerdere jaren waarborgen.

Op basis van de beleidsverklaringen en de eerste algemene beleidsnota’s van zijn toezichthoudende ministers heeft de FOD zijn werkterrein ter uitvoering van het regeerakkoord afgebakend. Hij heeft ook de interne organisatie bepaald die nodig is om de ministers zo goed mogelijk te ondersteunen, de ontwikkeling van een op bewijs gebaseerde (“evidence-based”) aanpak versterkt en zijn prioriteiten vastgesteld op het gebied van dienstverlening aan personen met een handicap en kunstwerkers.

Intern legde de FOD bovendien zijn beleidslijnen vast op het vlak van kennisbeheer, organisatiebeheersing, IT-governance, cyberveiligheid, organisatiewaarden, duurzaam beheer, communicatie en kwaliteitsbeheer.

Een specifieke oefening betrof de identificatie van de kerntaken van de organisatie.  Voor elk domein werd aan de hand van een analyse bepaald welke activiteiten prioritair moeten worden voortgezet en welke activiteiten niet langer realistisch zijn, rekening houdend met de budgettaire context, de maatschappelijke meerwaarde en de vastgestelde werklast.

Eind 2025 werd een eerste voorstel voor een strategisch plan voorgelegd aan de bevoegde ministers.

Een gestructureerde en geleidelijke transformatie

In 2025 heeft de FOD Sociale Zekerheid zijn denkoefening over de integratie van artificiële intelligentie (AI) in zijn activiteiten voortgezet. Een speciale werkgroep heeft dit proces gecoördineerd, met één prioriteit: het potentieel van AI op een gestructureerde en geleidelijke manier verkennen en tegelijkertijd een verantwoord, conform en nuttig gebruik ervan waarborgen.

Sensibilisering en begeleiding

Het hele jaar door werden er sensibiliseringsacties gevoerd bij de medewerkers: informatie-uitwisseling, discussiesessies en eerste gerichte opleidingen. Deze initiatieven waren bedoeld om een beter inzicht te krijgen in de mogelijkheden van AI, maar ook in de beperkingen en risico’s ervan. Een duidelijke interne strategische visie, bedoeld om de volgende stappen te structureren, is goedgekeurd door het Directiecomité en wordt momenteel geïmplementeerd. Deze aanpak past in het streven om de voordelen van AI ten volle te benutten om de kwaliteit van de analyses te verbeteren, de interne processen efficiënter te maken en de medewerkers te ondersteunen bij hun taken.

Het gebruik begeleiden en de risico’s beheersen

Er wordt bijzondere aandacht besteed aan ethiek en naleving van het wettelijk kader. De FOD heeft bijgedragen aan het federaal Charter voor verantwoord AI-gebruik in overheidsdiensten. Tegelijkertijd werden interne richtlijnen opgesteld om het gebruik van AI door zijn medewerkers te begeleiden.

In dit kader heeft de DG Juridische Expertise een grondige juridische analyse uitgevoerd van de toepasselijke wetgeving, met name de AI-verordening, de AVG en aanverwante teksten.

Blik op de toekomst

De FOD analyseert de op de markt beschikbare tools en wisselt informatie uit met andere overheidsinstellingen. Het doel is duidelijk: artificiële intelligentie inzetten als een tool ten dienste van de opdrachten van de FOD, op een geleidelijke, transparante en mensgerichte manier.

AI maakt voortaan deel uit van de strategische en operationele langetermijndoelstellingen van de FOD. Elke directie-generaal wordt uitgenodigd om deze technologische evolutie in haar overwegingen en projecten te integreren, teneinde relevante toepassingen te identificeren die de dagelijkse werkzaamheden van de medewerkers van de overheidsdienst efficiënter kunnen maken.

Al in 2024 hebben de voorzitters van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (WASO) en de FOD Sociale Zekerheid de wens uitgesproken om de banden tussen hun organisaties aan te halen. Dit initiatief werd begin 2025 geconcretiseerd, na de sluiting van een federaal regeerakkoord over de reorganisatie van de federale overheidsdiensten. Deze reorganisatie moest worden uitgewerkt in een nota namens het College van Voorzitters. Om deze taak in goede banen te leiden, werd een federale taskforce opgericht. Die ontwikkelde verschillende hervormingsscenario’s, op basis waarvan het College van Voorzitters een voorstel indiende om het federale administratieve landschap te hertekenen. Onze organisatie heeft zich binnen deze taskforce ingezet voor een scenario dat een van de belangrijkste elementen van deze reorganisatie is geworden: de fusie van de FOD WASO, de FOD Sociale Zekerheid en de POD Maatschappelijke Integratie. Het is de bedoeling een nieuwe FOD op te richten die efficiënter kan inspelen op toekomstige uitdagingen op het gebied van werkgelegenheid en sociale bescherming. In december heeft de regering deze hergroepering officieel bevestigd.

De fusie is geen doel op zich, maar maakt de betrokken overheidsdiensten sterker en wendbaarder, en bereidt hen beter voor op de uitdagingen van morgen. 

De voordelen die we met deze fusie willen bereiken, zijn:

• Versterking van de expertise door het bundelen en delen van vaardigheden, kennis en gegevens.
• Een coherenter en doeltreffender transversaal beleid voeren op strategische gebieden. Een sterk en toekomstgericht sociaal beleid voeren.
• Verbetering van interne processen door het delen van goede praktijken en het harmoniseren van werkmethoden. Door middelen vrij te maken in de interne werking, vergroten we onze slagkracht om onze kerntaken uit te voeren.
• De middelen optimaliseren door onze budgetten en ons personeel te bundelen en zo besparingen te realiseren zonder onze kerntaken in gevaar te brengen.

Ter gelegenheid van de Internationale Dag van personen met een handicap organiseerde de FOD Sociale Zekerheid in december 2025 de conferentie “Elk talent telt”. Dit evenement kadert in het federale streven naar een betere professionele inclusie van personen met een handicap bij de overheid.

De conferentie bracht federale medewerkers, deskundigen, vertegenwoordigers van verenigingen en instellingen alsook betrokken personen samen. Er werd van gedachten gewisseld over bestaande praktijken en hefbomen om duurzame inclusie te bevorderen, met name op het gebied van werving, begeleiding en het beheer van loopbaantrajecten.

De werkzaamheden kaderen in de opvolging van het wettelijke quotum van 3 % en de door de CIPH/CNPH gecoördineerde acties. Recente resultaten bevestigen de vooruitgang van de FOD Sociale Zekerheid, met een percentage medewerkers met een handicap van meer dan 4,4 % in 2024, waardoor de organisatie tot de meest geavanceerde federale overheidsdiensten op dit gebied behoort.

De interventies en getuigenissen hebben het belang van redelijke aanpassingen, de complexiteit van de combinatie werk/tegemoetkomingen en het bestaan van een structurele kloof op vlak van tewerkstelling aan het licht gebracht. Op die manier heeft de conferentie het denkproces aangewakkerd en bijgedragen tot het ondersteunen van acties ten behoeve van een effectieve en duurzame professionele inclusie.

Een nieuw model voor elektronische facturering

In België is facturering via het elektronische Peppol-netwerk sinds 1 januari 2026 verplicht voor alle transacties tussen btw-plichtige ondernemingen. Deze verplichting heeft belangrijke gevolgen voor de organisatie van de boekhoudkundige activiteiten van de leveranciers van de FOD, maar ook voor de collega’s van de dienst Budget en Beheerscontrole. In 2025 heeft onze dienst Budget al maatregelen genomen om de overgang zo harmonieus mogelijk te laten verlopen. Een korte stand van zaken.

De kinderziektes van het nieuwe systeem: onze collega’s staan klaar om in te grijpen

Een nieuw systeem brengt regelmatig onvoorziene problemen met zich mee. Zo zijn er bij Peppol al enkele kinderziektes vastgesteld. Er lijken problemen te zijn met de implementatiekosten, de ongeschikte boekhoudkundige interfaces en de afhankelijkheid ten aanzien van het Peppol-netwerk.

Deze problemen hebben uiteraard een impact op het werk van onze collega’s van de dienst Budget en beheerscontrole, die in de frontlinie staan met de leveranciers. We moeten dus voortdurend informeren, geruststellen en advies verlenen over processen die niet rechtstreeks door onze FOD zijn gegenereerd.

Zo zijn er in de loop van 2025 talrijke gepersonaliseerde brieven, e-mails met uitleg, FAQ’s en praktische handleidingen naar onze leveranciers gestuurd.

Er werd een korte informatieve webinar gehouden om de externe artsen die voor de DG Personen met een handicap werken zo goed mogelijk te informeren. Zij zijn bijzonder waardevolle leveranciers en belangrijke partners in het evaluatieproces van DG HAN.

De verschillende acties die we het afgelopen jaar hebben ondernomen, hebben onze leveranciers ondersteuning geboden bij de overgang naar Peppol. Dankzij deze klantgerichte acties willen we ons als FOD profileren als een betrouwbare partner waarmee het prettig samenwerken is. In 2026 zullen we op deze weg voortgaan en onze collega’s van de dienst Budget spannen zich in om samen met de leveranciers oplossingen te vinden voor de diverse problemen die zich voordoen.

In 2023 werd een nieuw public procurement platform in gebruik genomen. Dit platform, dat op initiatief van BOSA ontwikkeld is, is nog volop in ontwikkeling. Het wordt stapsgewijs uitgebouwd tot een volwaardig end-to-end instrument voor het beheer van overheidsopdrachten.

Verdere digitalisering van goedkeuringsprocessen

Pilootproject “approval books”

In 2024 nam de FOD Sociale Zekerheid deel aan het pilootproject “approval books”, dat gericht is op de digitalisering van interne goedkeuringsflows binnen overheidsopdrachten. Voor de publicatie en gunning van een opdracht moeten immers meerdere formele goedkeuringsstappen worden doorlopen, waaronder adviezen, ondertekeningen en administratieve controles door verschillende actoren. Tot op heden verliep dit proces hoofdzakelijk via afzonderlijke e-mailuitwisselingen.

Met het pilootproject wordt deze procedure geïntegreerd in het platform via een digitale workflow. De cel Overheidsopdrachten ontwikkelde in 2025 hiervoor gestandaardiseerde sjablonen die in dossiers kunnen worden gebruikt om de vereiste goedkeuringen efficiënt te verzamelen. De organisatiebrede uitrol van deze digitale goedkeuringsflows is gepland in de loop van 2026.

Efficiëntiewinsten en voordelen

De digitalisering van de goedkeuringsflows biedt belangrijke voordelen:

• Administratieve vereenvoudiging: goedkeuringen verlopen automatisch en gestructureerd, zonder afzonderlijke e-mailuitwisselingen.
• Optimalisering van datagebruik: documenten worden centraal opgeslagen binnen het platform, waardoor herhaaldelijk verzenden van bijlagen niet langer nodig is.
• Verhoogde transparantie: betrokkenen kunnen rechtstreeks de voortgang van goedkeuringen opvolgen.
• Gebruiksvriendelijkheid: documenten kunnen direct in het platform worden ondertekend, zonder lokale opslag of bijkomende handelingen.

Deze evolutie draagt bij tot een structurele vermindering van administratieve lasten, dataverbruik en IT-opslagbehoeften.

Ondersteuning van het aankoopproces: de assistentfunctie

Naast de goedkeuringsflows werd ook de functionaliteit “de assistent” ontwikkeld. Deze tool visualiseert de verschillende stappen in het aankoopproces en voorziet per fase een checklist van uit te voeren taken. Hierdoor wordt de procesopvolging versterkt, neemt de kans op fouten af en kunnen de verzamelde gegevens later worden ingezet voor rapporteringsdoeleinden. De cel overheidsopdrachten heeft hiervoor in 2025 de sjablonen in het platform geconfigureerd en zal de functionaliteiten van deze module eerst binnen de dienst zelf verkennen.

 Toekomstperspectief

De verdere ontwikkeling van het platform blijft een prioriteit. Op korte termijn wordt een bijkomende functionaliteit verwacht die het mogelijk maakt om deelnames aan gemeenschappelijke overheidsopdrachten rechtstreeks via het platform te beheren en te bevestigen.

Hoe onze organisatie haar engagement naar medewerkers herbevestigt

In 2025 gaven de diensten van de voorzitter een grondige opfrissing aan onze 5 waarden. Het directiecomité keurde de herformulering formeel goed en voegde een zesde waarde toe: duurzaamheid. Sindsdien dragen we zes waarden uit die samen het DNA van onze organisatie vormen en ze geven richting aan hoe we samenwerken, beslissingen nemen en omgaan met collega’s en partners.

6 waarden waartoe de FOD Sociale Zekerheid zich verbindt

Waarden bepalen hoe we ons gedragen in uiteenlopende situaties. Iedereen hanteert – bewust of onbewust – een eigen waardenkader. Ook als organisatie kiezen we duidelijk waarvoor we staan. Onze zes waarden geven mee vorm aan wie we zijn, wat we doen en hoe we dat doen. We stellen graag onze waarden voor.

Solidariteit

We werken samen voor een performante sociale bescherming en een inclusieve maatschappij, voor nu en later. We werken in teamverband en in netwerken binnen onze FOD en steunen elkaar.

Respect

In ons denken en handelen staan we open voor anderen en hun overtuigingen, we geloven in de kracht van een inclusieve samenleving.

We streven naar rechtvaardigheid en wederzijdse waardering in ons handelen en in onze communicatie binnen onze FOD en naar onze stakeholders.

Vertrouwen

Vertrouwen is de basis van al onze relaties. Binnen onze FOD en met onze stakeholders gaan we in alle openheid en onpartijdig de dialoog aan met elkaar en bouwen sterke partnerschappen uit.

We maken duidelijke en betrouwbare afspraken die we naleven. Vertrouwen wekt vertrouwen en vergt verantwoordelijkheid.

Ontwikkeling

We creëren voor onszelf en de anderen de ruimte voor persoonlijke groei en ontwikkeling. We geven, vragen en ontvangen feedback om elkaar en onze resultaten continu te ontplooien.

We zijn een lerende en toekomstgerichte organisatie waar innoveren, experimenteren, co-creëren, netwerken en kennis delen centraal staan. Samen streven we naar een evenwicht tussen werk en privéleven.

Resultaatgerichtheid

We streven naar professionele uitmuntendheid en leveren kwalitatieve, innovatieve en klantgerichte producten en diensten.

We bereiken onze doelstellingen door een verstandig gebruik van de middelen, door onze kennis te delen, door te co-creëren en door ons te baseren op evidence-based praktijken.

We volgen onze doelstellingen op en sturen bij wanneer nodig.

Duurzaamheid

We zorgen vandaag voor toegankelijke en rechtvaardige diensten, terwijl we het vermogen van toekomstige generaties behouden om in een gezonde omgeving te leven.

We integreren de principes van goed bestuur, transparantie, diversiteit en inclusie, bottom-up (collaboratieve en participatieve dynamiek), co-creatie (verticaal en horizontaal) en een gezonde werkomgeving als fundamentele hefbomen voor een werkelijk duurzame en rechtvaardige ontwikkeling.

Duurzaamheid: een nieuwe waarde voor een organisatie in transitie

De toevoeging van duurzaamheid weerspiegelt onze rol als organisatie in beweging. Het directiecomité benadrukt het belang van waardengericht werken: het versterkt het welzijn van medewerkers, ondersteunt het realiseren van onze doelstellingen en helpt onze missie en visie concreet waar te maken.

Onze waarden tot leven brengen

In 2025 hebben we ook belangrijke stappen gezet om onze waarden tastbaar te maken. Elk team stelde een eigen teamcharter op, waarin wordt vastgelegd hoe de zes waarden concreet tot uiting komen in het dagelijkse werk. Zo blijven onze waarden geen woorden op papier, maar komen ze tot uiting in onze werking en vormen ze een herkenbaar en gedeeld kompas voor elke medewerker.

Een groeitraject ontwikkeld op maat voor ons middenmanagement

Onze FOD wil een wendbare en slagkrachtige organisatie zijn en hiervoor is sterk leiderschap nodig op alle niveaus. De 26 midden managers, dit zijn de leidinggevenden die rechtstreeks voor de leden van het directiecomité werken, hebben in december 2025 hun leiderschapstraject van 2,5 jaar afgerond. 

De midden managers zullen 3 à 4 keer per jaar blijven samenkomen in netwerkbijeenkomsten om zich verder te professionaliseren, best practices uit te wisselen, samen te reflecteren en zich verder te ontwikkelen.

In 2025 werd er ook gestart met een leiderschapstraject voor de coördinatoren, dit zijn de leidinggevenden van de teams onder de midden managers. Het traject bestaat uit 4 modules:

1. Ik als leidinggevende in de FOD
2. Mijn team aansturen en richting geven
3. Mijn team bouwen
4. Mijn team motiveren en ontwikkelen, doen groeien

In het traject worden opleidingssessies afgewisseld met intervisies waarbij ze moeilijke situaties bespreken en elkaar tips geven. Na elke module maakt elke coördinator een reflectieverslag op en bespreekt dit met zijn/haar buddy, dit is een andere coördinator uit de groep, om zo tot een persoonlijk ontwikkelingsplan te komen.

Met deze leiderschapsinitiatieven blijven we verder investeren in onze leidinggevenden en zo ook in het toekomstig beleid van onze FOD.

Inzichten omzetten naar duurzame veranderingen

Eind 2024 voerde onze FOD, in samenwerking met Empreva, een grondige risicoanalyse uit rond psychosociale risico’s op het werk. Deze wetenschappelijk onderbouwde enquête biedt waardevolle inzichten in zowel de risicofactoren als de beschermende elementen binnen onze organisatie.

De resultaten werden in de loop van 2025 uitgebreid besproken binnen alle directies-generaal (DG’s) en vormen vandaag de basis voor actieplannen op zowel FOD‑niveau als DG‑niveau. Deze plannen werden voorgelegd aan het Basisoverlegcomité Preventie en Bescherming op het Werk en worden elk trimester opgevolgd.

Deze evidence‑based aanpak sluit nauw aan bij het bredere welzijnsbeleid dat door HR werd uitgewerkt. Dat beleid, dat in september 2025 formeel werd goedgekeurd door het directiecomité, beschouwt welzijn als een strategische hefboom voor motivatie, veerkracht en performantie. Het benadrukt gedeelde verantwoordelijkheid, multidisciplinaire samenwerking en voortdurende verbetering.

Het welzijnsbeleid en actieplan en de uitvoering ervan zorgen ervoor dat we als organisatie stap voor stap verder bouwen aan een gezonde, motiverende en duurzame werkomgeving voor al onze medewerkers.